Liegen: kenmerken en soorten

Iedereen heeft zich er al eens schuldig aan gemaakt… een leugentje om bestwil. Je vertelt je vriendin dat ze beeldig staat met een schreeuwerige jurk en je popelt zogezegd om je toekomstige schoonouders te ontmoeten. Niets is minder waar natuurlijk, maar waarom doen we het dan?


Het antwoord is simpel: om ons sociale leven te vergemakkelijken. Een leven zonder leugens zou erg eenzaam zijn. Een ongezouten mening wordt immers meestal als onsympathiek ervaren. We leren het liegen al van jongs af. Van een kind wordt bijvoorbeeld al verwacht dat die bedankt voor een cadeau dat die helemaal niet wou.

Liegen is dus een onmisbaar instrument om vorm te geven aan je sociale leven. Toch heeft het een slechte reputatie. Wanneer je een koppel vraagt wat zij belangrijk vinden in een relatie zal het antwoord ‘eerlijkheid’ vaak voorkomen. ‘Af en toe een leugentje’ zal je dan weer niet gemakkelijk tegenkomen. Dit komt omdat de meeste mensen liegen meteen linken aan bedrog en manipulatie. Indien dit het geval is, kan liegen ernstige sociale en emotionele schade berokkenen.

Achterhalen of iemand liegt is erg moeilijk. Het is dan ook geen exacte wetenschap, er zijn enkel ‘aanwijzingen’. Een leugenaar kan je vaak betrappen op volgende kenmerken:
- herhaling van de vraag, om tijd te rekken om iets te verzinnen
- het doorschieten van de stem
- overdreven expressie
- wegkijken
- zichzelf aanraken in het gezicht
- boosheid
- een overvloed aan details

Wanneer men een onbedwingbare dwang voelt om te liegen spreekt men van ‘pathologisch liegen’. Dit is een ziekelijk gedrag en een symptoom van verschillende psychische aandoeningen.

Het kan echter ook voorkomen dat iemand zijn onjuiste weergave van de waarheid niet als leugen ziet, maar er werkelijk in gelooft. Herinneringsvervalsingen gaan als zodanig een eigen leven leiden. Dit verschijnsel noemt men pseudologia fantastica of confabulatie..