Hoger onderwijs gratis of behouden van studiekosten

In de discussie omtrent de studiekosten van het hoger onderwijs zijn inmiddels 2 kampen ontstaan. Enerzijds zijn er diegenen die ijveren voor een fikse verlaging, anderzijds zijn er diegenen die de kosten relativeren. Maar hoe zit het nu eigenlijk? In wat volgt werp ik een blik op de voor- én tegenargumenten.


Wanneer men het onderwijs gratis zou maken impliceert dit dat de belastingbetaler nog meer moet betalen dan die nu al doet, hoewel deze vaak zelf geen hogere opleiding geniet en dus in principe betaalt voor de carrièrekansen van een ander. Gezien het solidariteitsprincipe in onze samenleving moet men dit weliswaar ook vanuit een ander standpunt bekijken: door te investeren in onderwijs krijgt de samenleving een boost. Nieuwe technologieën, gezondheidskennis, e.d. zullen heel onze samenleving ten goede komen. Ook diegenen die niet voor een hogere studie kiezen.

Het Belgische studiebeurssysteem houdt de boot in het midden tussen deze 2 argumenten. Het studiegeld wordt in dit systeem aangepast aan de financiële draagkracht van de ouders. Het zorgt er dus voor dat de gezinnen met de breedste schouders de zwaarste lasten dragen en de gezinnen met kleinere schouders geholpen worden door de overheid. Het studiegeld aan een Vlaamse universiteit bedraagt in het academiejaar 2009-2010 voor een niet-beurs student 567,80euro, voor een bijna-beurs student 333,60euro, en voor een beursstudent slechts 80 euro.
Het is trouwens ook zo dat studenten meestal fiscaal ten laste zijn van de ouders, kinderbijslag genieten en de mogelijkheid hebben om een studentenjob aan te nemen met fiscaal gunstig statuut. Geen reden tot een fikse verlaging dus!?

Velen delen echter niet in deze mening. Zij stellen dat het studiebeurssysteem veel te lage beurzen uitreikt en een overbodige administratieve molen is. De middenklasse die net te veel verdient om er recht op de te hebben blijft overigens in de kou staan. Ook het kindergeld is niet genoeg om de kosten te dekken en zorgt er voor dat studenten afhankelijk blijven van de financiële steun van hun ouders, hetgeen een remming kan zijn om te kiezen voor een hogere studie. Studenten kunnen wel gaan werken om hun studies te betalen, maar dit zorgt natuurlijk voor een serieuze krimp in studietijd, wat vaak lijdt tot lagere slaagkansen.

Hoe gaan ze elders om met deze thematiek? Heel verschillend! Ook in het buitenland lijkt er niet één oplossing te zijn, maar kiezen de verschillende landen voor erg verschillende werkwijzen. In Griekenland wordt kosteloos hoger onderwijs bijvoorbeeld in de grondwet gegarandeerd, en ook in Scandinavische landen kan je je gratis inschrijven. In de VS en het Verenigd Koninkrijk betaal je je dan weer blauw. Een lening aangaan om de inschrijving te kunnen bekostigen is daar erg gangbaar. We kunnen dus besluiten dat ons studiebeurssysteem de boot in het midden houdt tussen gratis en erg duur.